با یک بار شکست در IVF  هرگز ناامید نشوید / حقایقی که باید برای درمان ناباروری بدانید

به گزارش مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری نجمیه کرمان، دکتر یاسیمن مهرالحسنی، متخصص زنان و زایمان – فلوشیپ ناباروری و IVF و از پزشکان این مرکز، در گفت‌وگویی به بررسی مهم‌ترین حقایق درباره درمان ناباروری به روش IVF پرداخته است.

وی در این گفت‌وگو ضمن تشریح مراحل انجام IVF، درباره افراد مناسب برای این روش درمانی، میزان موفقیت، عوامل موثر بر نتیجه درمان، عوارض احتمالی داروها، امکان بررسی ژنتیکی جنین و برخی باورهای نادرست درباره IVF توضیحاتی ارائه می‌کند تا زوج‌های متقاضی درمان ناباروری با آگاهی بیشتری مسیر درمان خود را دنبال کنند.

* IVF چیست؟

IVF یک روش کمک باروری است؛ در این روش لقاح اسپرم و تخمک در محیط آزمایشگاه انجام می شود و سپس جنین توسط فلوشیپ ناباروری داخل رحم فرد قرار داده می شود.

در مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری نجمیه کرمان، داروهای IVF توسط «فلوشیپ های ناباروری و IVF» برای بیمار تجویز شده و با مصرف آنها تخمک های فرد تحریک می شود.

در ادامه این روند، تخمک های فرد بیمار در یک سیکل تخمک گذاری رشد می کنند و سپس در یک عمل سرپایی کوتاه تخمک ها از تخمدان های فرد برداشته و با اسپرم در شرایط آزمایشگاهی لقاح داده می شود.

جنین ها چند روز در محیط آزمایشگاه رشد می کنند و سپس جنین هایی که کیفیت بالاتری دارند به رحم خانم منتقل می شوند. خانم بعد از گذشت حدود ۱۰ تا ۱۴ روز می تواند برای انجام تست بارداری اقدام کند تا از باردار بودن یا نبودنش اطمینان حاصل کند.

*امکان بررسی سلامت جنین در IVF وجود دارد؟

بله، در IVF این امکان وجود دارد که قبل از انتقال جنین برخی از جنبه های سلامت جنین را بررسی کنیم. این بررسی به روش «PGD» یا «بررسی ژنتیکی جنین» قبل از انتقال انجام می شود.

باید توجه داشت که امکان بررسی همه جنبه های سلامت جنین وجود ندارد و فقط برخی بیماری ها قابل تشخیص و بررسی هستند. البته این آزمایش ژنتیکی این امکان را برای ما فراهم می کند که بتوانیم جنین سالم تری را انتخاب کرده و آن را برای مریض انتقال دهیم.

باید این نکته مدنظر قرار گیرد که حتی اگر این کار هم انجام شود؛ خانم باردار باید غربالگری های حین بارداری مانند غربالگری نوبت اول، نوبت دوم، آنومالی و سایر غربالگری ها را به صورت کامل انجام دهد تا در نهایت یک نوزاد سالم متولد شود.

*چه افرادی می توانند گزینه انجام IVF باشند؟

افرادی که دچار انسداد یا آسیب دیدگی لوله های رحمی هستند، زوج هایی که آقا با کاهش شدید تعداد یا کیفیت اسپرم مواجه است، افراد دچار ناباروری با علت نامشخص، همچنین برخی بیماری ها مانند اندومتریوز که باعث کاهش کیفیت تخمک شده و چسبندگی داخل رحم ایجاد می کنند از جمله مواردی هستند که کاندید IVF می باشند.

علاوه بر این، سن بالای مادر که باعث کاهش ذخیره تخمدان و افت کیفیت تخمک می شود هم می تواند از عواملی باشد که فرد را در لیست انجام IVF قرار دهد.

البته برخی زوج ها به دلیل وجود یکسری بیماری های ژنتیکی در خانواده هایشان، تمایل دارند پیش از انتقال جنین به داخل رحم، از سلامت جنین مطمئن شوند که این دسته از افراد هم می توانند کاندید انجام IVF باشند.

*درصد موفقیت IVF چقدر است؟

درصد موفقیت IVF یک عدد ثابت ندارد  و بیش از هر چیزی به «سن مادر» و «کیفیت جنین» بستگی دارد. در مجموع احتمال تولد نوزاد زنده در سیکل IVF بیشتر بر اساس سن تقسیم بندی می شود.

بر این اساس در رده سنی کمتر از ۳۰ تا ۳۵ سال، درصد موفقیت ۴۰ درصد و برای افراد بیش از ۴۰ سال ۱۰ تا ۲۰ درصد است.

*چه عواملی بر موفقیت IVF تاثیر دارند؟

مهم ترین عامل اثرگذار در این زمینه سن مادر و کیفیت جنین هاست. همچنین شاخص هایی مانند ذخیره تخمدان مادر، کیفیت اسپرم، وضعیت آناتومیک رحم اهمیت دارد.

وضعیت رحم باید بررسی شود و در صورت وجود مشکل، باید قبل از انتقال جنین رفع شود. برخی بیماری های زمینه ای مانند اندومتریوز، دیابت، هایپوتیروئیدی و یکسری بیماری هایی که باعث روند های التهابی در بدن می شود، می توانند بر درصد موفقیت یا شکست IVF موثر باشند.

*عوارض داروهای IVF چیست؟

عوارض کلی داروهای IVF شامل نفخ، سنگینی، احساس سنگینی در لگن، حساسیت پستان ها، تغییرات خلق، خستگی و… است.

همچنین این داروها ممکن است یکسری عوارض شدیدتری داشته باشند؛ به عنوان مثال می توان به چند قلویی در اثر انجام IVF اشاره کرد و نمی خواهیم بارداری بیش از سه قلویی داشته باشیم.

از دیگر عوارض این داروها می توان بهOHSS  «سندروم تحریک بیش از حد تخمدان» اشاره کرد که بیشتر در بیماران مبتلا به PCO و تنبلی تخمدان اتفاق می افتد. در این موارد بیمار دچار حالت تهوع، استفراغ، سنگینی شکم، درد و اختلالاتی در آب و الکترولیت بدن می شود که این حالت با مراجعه به مرکز ناباروری و بررسی های پزشکی بهبود می یابد.

*آیا شکست یک دوره IVF به معنای ناتوانی دائمی در بارداری است؟

خیر؛ بارداری یک روند بسیار پیچیده است. اگر یک جنین با کیفیت را هم درون یک رحمی که خوب آماده شده منتقل کنیم؛ هیچ تضمینی برای اینکه خانم باردار شود، وجود ندارد. بنابراین اگر یک بار IVF  شما با شکست روبرو شد هرگز ناامید نشوید چرا که باز هم می تواند در سیکل IVF  قرار بگیرد.

البته در مواردی که فرد با شکست مکرر IVF (معمولاً بیش از سه بار) مواجه شود، در «مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری نجمیه کرمان» بررسی‌ های تخصصی انجام می ‌شود تا علت اصلی عدم موفقیت درمان شناسایی شود. پس از تشخیص علت، اقدامات درمانی لازم برای رفع یا کنترل مشکل انجام می شود تا شانس موفقیت در سیکل‌ های بعدی افزایش یابد.

*آیا مصرف داروهای IVF باعث سرطان می شود؟

براساس مطالعات انجام شده، شواهد محکی مبنی بر اینکه داروهای IVF به صورت مستقیم باعث سرطان تخمدان، پستان یا رحم شود، وجود ندارد. اما در افراد مختلف که سابقه بیماری های خانوادگی دارند؛ پزشک مربوطه بررسی های بیشتری انجام می دهد تا بیمار در ریسک قرار نگیرد.

*IVF ذخیره تخمدان را کاهش می دهد؟

خیر؛ در هر سیکل تخمک گذاری یک خانم، یک فولیکول غالب رشد می کند و مابقی فولیکول های همراه از بین می روند. در IVF با مصرف دارو فولیکول های همراه را تحریک به رشد کرده و از آن ها نیز تخمک تهیه می کنیم. بنابراین انجام سیکل IVF باعث کاهش ذخیره تخمدان افراد نخواهد شد.