به گزارش روابط عمومی مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری نجمیه کرمان، به عادت ماهیانه، پریود یا قاعدگی گفته می شود. مراحل بلوغ در خانم ها که از ۱۱-۱۲ سالگی شروع می شود به ترتیب زیر است: ۱) بزرگ شدن پستان ها ۲) رویش مو در نواحی تناسلی ۳) پیدایش عادت ماهیانه. از حدود ۱۱-۱۲ سالگی که بلوغ دخترها شروع می شود در بدن آن ها اتفاقاتی می افتد بدین صورت که استروژن و پروژسترون افزایش می یابد. استروژن باعث رشد ارگان های تناسلی و صفات ثانویه جنسی شده و پروژسترون در ایجاد قاعدگی دخالت دارد.
هر ماه یا ۲۸ روز یک بار عادت ماهیانه شروع می شود و دیواره داخلی رحم که آن را اندومتر می نامند شروع به ریزش می کند. ۲-۳ روز اول میزان خونریزی زیاد است و بعد کم شده و حداکثر تا روز هفتم قطع و برطرف می شود. در این زمان نباید آمیزش جنسی صورت گیرد. در این دوران اگر آمیزشی صورت گیرد احتمال حاملگی خیلی کم است اما در روزهای آخر که خونریزی کم یا در حد قطره و لکه بینی است مواردی از حاملگی دیده شده است.
به این نکات توجه کنید:
- میزان طبیعی خونریزی قاعدگی به طور متوسط (۳۵ سیسی برابر با نصف استکان) است و تا ۸۰ سیسی (یک استکان) در هر سیکل اشکال ندارد و بیشتر از آن غیر طبیعی محسوب می شود. یعنی اگر خانمی هر ۲ ساعت یک بار نیاز به تعویض نوار بهداشتی داشت غیرطبیعی است و باید به پزشک مراجعه کرد.
- نکته دیگر اینکه خون قاعدگی برخلاف خونریزی جاهای دیگر بدن لخته نمی شود و اگر لخته باشد غیرطبیعی است و باید به پزشک مراجعه کرد. خون قاعدگی در حالت طبیعی قرمز روشن یا کمی تیره بوده و به صورت قطره قطره است و زیاد نیست که همانند آب جاری شود.
- سیکل قاعدگی طبیعی هر ۲۸ روز یک بار می باشد اما ۷+۲۸ یا ۷-۲۸ (بین ۲۱ روز یک بار تا ۳۵ روز یک بار) نیز طبیعی محسوب می شود.
- در خانم ها بعد از ۷ روز اول سیکل قاعدگی تا شروع سیکل بعدی که ۲۱ روز است اگر آمیزش جنسی صورت گیرد احتمال حاملگی در آنها وجود دارد و در روز ۱۴ قاعدگی (از روز اول عادت ماهانه) زمان تخمک گذاری است. در این زمان یک تخمک از فولیکول (محفظه ای که تخمک در آن قرار دارد) از یکی از تخمدان ها آزاد می شود و اگر آمیزش جنسی صورت گیرد احتمال حامله شدن به حداکثر می رسد.
در اکثر زنان تخمک گذاری در روز ۱۴ قاعدگی اتفاق می افتد ولی در عده ای دیگر چند روز زودتر یا دیرتر که معمولا ۴+۱۴ یا ۱۴-۴ (یعنی از روزهای ۱۰ تا ۱۸) امکان تخمک گذاری بیشتر است. وقتی تخمک گذاری در بدن رخ می دهد معمولا یکی یا هر سه علامت زیر به وجود می آید:
۱- دمای بدن زن کمی (۰٫۵ -۱ درجه) بالاتر می رود و بعد از تخمک گذاری نیز تا آخر سیکل بالا می ماند.
۲- دردهایی در محل تخمدان ناشی از آزاد شدن تخمک احساس می شود.
۳- ترشحات تناسلی زن، فراوان، صاف، لیز و لغزنده و خیلی کشدار شده (مثل سفیده تخم مرغ)، معمولا تخمک گذاری از دو روز قبل تا دو روز بعد از پیدا شدن چنین حالتی رخ می دهد.
علاوه بر علائم بالا، در بعضی خانم ها در موقع تخمک گذاری دهانه رحم نرم شده و پستان حساس می شود. بنابراین ۵ روز قبل تا ۳ روز بعد از تخمک گذاری احتمال حاملگی زیاد است؛ خانم ها باید از این علائم آگاه باشند. آنهایی که خواهان بچه هستند باید در این زمان آمیزش بیشتری داشته باشند و در افرادی که بخواهند پیشگیری کنند نیز این علائم را یاد بگیرند و در این زمان آمیزش نداشته باشند یا از یک روش موثر پیشگیری از حاملگی استفاده کنند.
خلاصه اینکه یک سیکل ماهیانه شامل روزهای خونریزی (۱-۷ روز) و زمان تخمک گذاری بوده ( به طور متوسط روز ۱۴ قاعدگی) و سپس دوره سیکل بعد در روز ۲۸ مجدد شروع می شود. در ۷ روز خونریزی قاعدگی احتمال حاملگی خیلی کم است ولی در ۲۱ روز باقی مانده احتمال حاملگی وجود دارد و در روز ۱۴ قاعدگی احتمال حاملگی حداکثر است و اگر آمیزش صورت گیرد و منجر به لقاح شود جسم زرد تشکیل می شود.
در زمان تخمک گذاری دو هورمون LH و FSH از غده هیپوفیز در مغز ترشح شده و محرک تولید استروژن و پروژسترون هستند به حداکثر می رسند دمای بدن نیز افزایش می یابد. خانم ها قبل و در حین قاعدگی تغییراتی در بدنشان رخ می دهد که مهم ترین آنها عبارتند از اختلالات خواب، بدخلقی، تشدید جوش های صورت، درد پستان، درد ناحیه کمر و زیر دل و غیره و مردان باید این علائم را بدانند تا همسر خود را دریابند تا مشکلی برای زندگی زناشویی پیش نیاید.
خانم ها در صورت وجود یکی از مسائل زیر باید به پزشک مراجعه کنند:
۱- خونریزی بیش از ۷ روز یا کمتر از ۳ روز
۲- دفع لخته خون همراه با خونریزی
۳- وجود درد شدید به ویژه اگر بیشتر از ۳ روز طول بکشد
۴- شروع نشدن قاعدگی تا سن ۱۶ سالگی ( که می تواند علامت عدم بلوغ یا بلوغ دیررس باشد)
۵- لکه بینی در فواصل بین دو قاعدگی
۶- عدم بروز هیچ کدام از صفات ثانویه جنسی (رویش موهای ناحیه شرمگاهی، رشد پستان ها و قاعدگی) تا سن ۱۴ سالگی
توجه کنید؛ در خانم ها علائم بلوغ از بالا به پایین است. ابتدا رشد پستان ها، دوم رویش مو در نواحی تناسلی و سوم عادت ماهیانه.
در مردان علائم بلوغ از پایین به بالاست؛ ابتدا بزرگ شدن بیضه ها و آلت تناسلی، دوم رویش مو در نواحی تناسلی، سوم رویش مو در صورت و سینه (ریش و سبیل).
«برگرفته از کتاب «کامل ترین راهنمای پزشکی درباره نازایی»
نویسنده: دکتر محمد نخعی
تحت نظارت دکتر عباس افلاطونیان»
